Terug

Publicaties

Column – Met het oog op de toekomst – Ineke Duit

Met het oog op de toekomst

‘Het is allemaal echt geen science fiction meer’

Hoe staat het met onze toekomst? Hoe verhouden we ons tot de toekomst? Dit zijn twee belangrijke vragen. Wij moeten voor onszelf niet alleen een plaats vinden in vandaag, maar ook in de dag van morgen en overmorgen.

Een verzuchting van alle tijden is dat de veranderingen zo snel gaan, en dat het sneller gaat dan ooit. Maar waarom is het eigenlijk een verzuchting? Waar treedt de verandering op, van de jongeling die op weg naar zijn volwassenheid

ongeduldig is en niet kan wachten op zijn toekomst naar de volwassene die de (voorboden van) verandering zorgelijk benadert?

Misschien ligt het antwoord wel in het feit dat als we jong zijn, we denken dat de toekomst ons meer mogelijkheden biedt dan vandaag, en dat als we ouder worden we merken dat de op handen zijnde veranderingen het comfort aantast, van het nu waarin we leven. Het nu, dat we misschien met veel inspanning hebben bereikt. De Italiaan Machiavelli zei het in 1514 al: ‘Niets is lastiger om aan te pakken, hachelijker om er de leiding over te nemen, of minder zeker van succes, dan het invoeren van nieuwe dingen, omdat degene die nieuwigheden invoert, hen die het in de oude toestand goed ging tot vijanden  en hen die het onder de nieuwe omstandigheden goed zou kunnen gaan, als lauwe verdedigers heeft.’ De lauwe verdediging komt voort uit het gegeven,  dat we ons niet goed een voorstelling van de impact van de veranderingen kunnen maken. In elk geval  niet van wat het ons brengt, terwijl we er wel een gevoel bij krijgen wat we zouden kunnen verliezen.

Misschien is het zelfs wel zo, dat naarmate we ouder worden de toekomst ons schrik aanjaagt, omdat zij ons confronteert met onze eindigheid en sterfelijkheid; de tijdgeest behoort nu eenmaal als vanzelfsprekend toe aan de jongere generaties.

Organisaties kunnen ons wel overleven, maar alleen als zij aansluiting kunnen blijven vinden bij de tijdgeest.

Ook al is verandering van alle tijden, duidelijk is dat het tijdperk waarin we nu leven op veel vlakken grote veranderingen teweeg gaat brengen. We mogen met recht zeggen, dat de veranderingen sneller dan ooit gaan. De technologie is hierin een belangrijke driver. En al gaat de verandering ook hier stap voor stap en

dag voor dag, we weten dat als we de impact van die verandering echt zien, het al te laat is om er nog op  in te kunnen spelen.

Bestuurders van organisaties kunnen daarom niet anders dan toekomstgericht en veranderingsgezind zijn. Zij moeten telkens weer bereid zijn om hun comfortzone te verlaten en mentaal in staat zijn om de toekomstige veranderingen onder ogen te zien. Wat gaat het betekenen als robots onze taken overnemen? Wat gaat het betekenen als nieuwe technologieën ons businessmodel op de kop zetten? Wat gaat het betekenen, als er door de technologie geen afstand meer bestaat? Wat gaat het betekenen als door de technologie informatie vrij toegankelijk wordt en zich met de snelheid van het licht over de wereld verplaatst? Het is allemaal geen science fiction meer.

Het heeft geen zin om te leunen op ons verleden. We mogen onze geschiedenis honoreren, het heeft ons gebracht naar het nu. Maar onze historie bouwt ons geen huis voor de toekomst. Daar moeten we elke dag aan werken. Dat kunnen we alleen maar doen door ons in de veranderende wereld te verdiepen en door mogelijke toekomstscenario’s te bouwen ons voorstellingen te maken voor de mogelijkheden die zich aandienen. De onzekerheid die dit met zich meebrengt, mogen we serieus nemen. Alleen zo in combinatie met permanente scholing kunnen we leren met de onzekerheid om te gaan en ons te blijven voorbereiden op de steeds weer nieuwe eisen die de veranderingen aan ons stellen. De toekomst laat zich niet stoppen. Zie je haar al komen?

Ineke Duit